W Gminie Ruja, w powiecie legnickim, powoli rozstrzyga się przyszłość związana z nowym planem zagospodarowania przestrzennego. Największe emocje wśród mieszkańców budzi dopuszczenie do budowy farm wiatrowych. Spór od miesięcy dzieli lokalną społeczność na zwolenników i przeciwników inwestycji.
Zwolennicy przekonują, że budowa farm wiatrowych leży w interesie gminy i jej mieszkańców. Wskazują na potencjalne wpływy podatkowe, które mogłyby zasilić budżet samorządu. Mówią o nowych środkach na remonty dróg, mostów, świetlic wiejskich i szeroko rozumiany rozwój gminy.
Znacznie rzadziej poruszany jest jednak temat korzyści prywatnych. Jak wynika z informacji krążących wśród mieszkańców, znaczną część zwolenników inwestycji stanowią właściciele gruntów, na których planowana jest budowa turbin. To właśnie oni mogliby uzyskać dodatkowe dochody z wieloletnich dzierżaw terenów pod inwestycję.
Według szacunków przeciwników farm wiatrowych bezpośrednie korzyści finansowe mogłoby odnieść około 5 proc. mieszkańców gminy. Pozostali mają liczyć przede wszystkim na korzyści pośrednie wynikające ze wzrostu dochodów samorządu. Tyle że, zdaniem przeciwników inwestycji, nawet ten argument budzi poważne wątpliwości.
Jak podkreślają, gmina nie przedstawiła dotychczas szczegółowych analiz ekonomicznych ani prognoz finansowych pokazujących, jakie realne korzyści przyniosłaby budowa farm wiatrowych. Podczas jednego z zebrań mieszkańcy prezentowali własne wyliczenia, z których miało wynikać, że bilans finansowy dla samorządu może okazać się nawet niekorzystny.
Na pierwszy rzut oka wydaje się to trudne do zrozumienia. Skoro mają pojawić się inwestorzy, nowe wpływy podatkowe i dodatkowa działalność gospodarcza, dlaczego gmina miałaby stracić?
Według przeciwników odpowiedź kryje się w mechanizmie tzw. korekty zamożnościowej JST, wcześniej znanym powszechnie jako „janosikowe”. Gmina Ruja należy do grona uboższych samorządów i korzysta z systemu wyrównawczego. W opinii mieszkańców sprzeciwiających się inwestycji wzrost dochodów związanych z farmami wiatrowymi może skutkować ograniczeniem środków otrzymywanych z tego mechanizmu, a końcowy efekt finansowy nie musi być korzystny.
Jednak nawet gdyby przyjąć, że gmina osiągnie dodatkowe dochody, pozostaje pytanie o rozwój, na który tak często powołują się zwolennicy inwestycji.
Przeciwnicy pytają, jaki rozwój ma czekać Gminę Ruja, jeśli duże obszary zostaną objęte ograniczeniami dotyczącymi zabudowy wynikającymi z lokalizacji turbin. Ich zdaniem może to znacząco utrudnić budowę nowych domów oraz rozwój działalności gospodarczej.
W ich ocenie zamiast rozwoju może dojść do wieloletniej stagnacji. Młodzi mieszkańcy będą mieć ograniczone możliwości budowy domów, a potencjalni inwestorzy mogą zrezygnować z lokowania działalności na terenach objętych dodatkowymi ograniczeniami planistycznymi. Według przeciwników inwestycji oznaczałoby to nie rozwój, lecz stopniowe wyludnianie gminy i utrzymanie jej wyłącznie rolniczego charakteru przez kolejne dekady.
Argumenty przeciwników
Przeciwnicy budowy farm wiatrowych często przedstawiani są przez zwolenników inwestycji jako osoby nieufne wobec nowych technologii. Sami jednak podkreślają, że ich sprzeciw opiera się przede wszystkim na obawach dotyczących zdrowia, prawa własności oraz przyszłości gminy.
Mieszkańcy wskazują na ryzyko związane z hałasem, migotaniem cienia, wibracjami czy potencjalnym wpływem turbin na komfort życia. Obawiają się również spadku wartości nieruchomości oraz pogorszenia walorów krajobrazowych regionu.
Czy są to jedynie irracjonalne lęki? Zdaniem przeciwników nie. Swoje stanowisko opierają na przykładach sporów prowadzonych w różnych krajach Europy, gdzie mieszkańcy dochodzili swoich praw przed sądami. Przywołują m.in. sprawy związane z uciążliwościami wynikającymi z sąsiedztwa farm wiatrowych oraz przypadki przyznawania odszkodowań osobom, które wykazywały pogorszenie jakości życia w pobliżu takich instalacji.
Niezależnie od oceny tych argumentów, mieszkańcy zwracają uwagę, że powinny one być przedmiotem otwartej i uczciwej debaty publicznej.
Zarzuty dotyczące przebiegu spotkań
Najwięcej emocji budzi jednak sposób prowadzenia dyskusji wokół planowanej inwestycji.
Podczas zebrania wiejskiego w Rogoźniku, jak twierdzą uczestnicy sprzeciwiający się budowie farm, głosy krytyczne wobec inwestycji miały być ograniczane przez prowadzącą spotkanie. Mieszkańcy relacjonują, że przeciwnicy mogli zadawać pytania, jednak w sytuacjach bardziej dociekliwych wypowiedzi dyskusja była przerywana lub ograniczana. Inwestorzy otrzymali szansę na szeroką wypowiedź, przeciwnikom nie dano możliwości zabrania głosu. Spotkanie było bardzo jednostronne, a osoba prowadząca jednoznacznie prowadziła spotkanie na korzyść inwestorów.
Takie relacje powodują narastające poczucie niesprawiedliwości. Coraz więcej mieszkańców uważa, że debata nie odbywa się na równych zasadach i że zwolennicy inwestycji mają znacznie większe możliwości prezentowania swoich argumentów niż osoby wyrażające sprzeciw.
Dodatkowe emocje budzi również skala planowanej inwestycji. Jak przekazano podczas jednego ze spotkań, wysokość turbin może sięgać nawet 300 metrów. Dla porównania, Pałac Kultury i Nauki w Warszawie mierzy 237 metrów wraz z iglicą. Mieszkańcy podkreślają, że oznaczałoby to pojawienie się na terenie gminy konstrukcji należących do najwyższych obiektów w Polsce.
Coraz większa mobilizacja mieszkańców
Wśród części mieszkańców narastają również wątpliwości dotyczące bezstronności procesu konsultacyjnego. Coraz częściej pojawiają się pytania o to, kto odniesie korzyści finansowe z realizacji inwestycji i czy interes wszystkich mieszkańców jest w równym stopniu uwzględniany podczas podejmowania decyzji.
Szczególne kontrowersje budzi sytuacja w jednym z sołectw, gdzie przeciwnicy inwestycji od miesięcy zabiegają o zorganizowanie zebrania poświęconego planowanym zmianom. Jak relacjonują, napotykają na kolejne przeszkody organizacyjne i nie mogą skutecznie przedstawić swoich argumentów szerszej grupie mieszkańców.
W ich ocenie takie działania prowadzą do zniechęcania społeczności lokalnej do aktywnego udziału w procesie podejmowania decyzji. Mieszkańcy mówią o nierównej walce z dobrze zorganizowanym zapleczem inwestorów oraz władz samorządowych.
Spór o farmy wiatrowe w Gminie Ruja pozostaje nierozstrzygnięty. Jedno jest jednak pewne: przeciwnicy inwestycji nie zamierzają rezygnować. Mobilizacja społeczna jest duża, liczba zaangażowanych mieszkańców rośnie, a kolejne informacje dotyczące planowanych inwestycji wywołują dalsze dyskusje.
Dla wielu osób nie jest to już wyłącznie spór o wiatraki. To walka o prawo do decydowania o przyszłości miejsca, w którym żyją, o możliwość korzystania z własnej nieruchomości i o zachowanie wpływu mieszkańców na kierunek rozwoju całej gminy.
Wojciech Łysiak
Wiatraków teraz wszędzie pełno. Może są i dobre, tylko dla kogo? Na pewno nie dla tych którzy codziennie w słoneczne dni widzą cień obracających się śmigieł wokół siebie. A jeszcze gorzej małą Ci co słyszą ich buczenie. o Infradźwiękach też należy wspomnieć. Nie słychać tylko człowiek cały czas zdenerwowany. Zwierzętami w tym wypadku w ogóle się nie przejmujemy. Mamy na szczęście jeszcze trochę czasu na przygotowanie się na taryfy dynamiczne. Uczmy się prać , odkurzać zmywać w słoneczne i wietrzne dni, a w bezwietrzne i pochmurne siedzimy po ciemku. Może wtedy więcej dzieci się urodzi.
Miałem okazję w Holandii przespać się w pobliżu wiatraka który pracował i produkował prąd. Było blisko około 200-300 m , w dzień przeszkadzało ale pomyślałem że to brak przyzwyczajenia. Rano byłem zmęczony i niewyspany, ą w rodzinie jestem znany z tego że nic mi nie przeszkadza gdy śpię.
Wiele się mówi o opłacalności takich inwestycji ale opłacalność oparta jest o dotacje przy zakupie od wiatraków prądu. To polityka nie ekonomia powoduje że w danej chwili się to opłaca. Chińczycy już oferują systemy latającuch elektrowni wiatrowych które są znacznie bardziej opłacalne niż budowanie wiatraków. Polityka i dotacje mogą się nagle zmienić.
Na pewno nie wolno lekceważyć głosu mieszkańców. To podstawa