Nie będzie o głośnej powieści Stendhala, choć pewnie niektórym w smak byłoby sycić się skandalicznym wpisaniem książki do Indeksu przez Kościół. Są tacy, którzy mimo stuleci, ciągle czkają na wzmiankę o Watykanie. Nie będzie też o wydawnictwie takiej samej nazwy, co by wyżej wspomnianych też w podniecenie wprawić mogło na myśl, że zajmiemy się Kamilem Dziubką (Kulisy PiS) albo Kluczem do Kaczyńskiego. Nic z tych rzeczy.
Kolory z tytułu zajmują nas o tyle, że blisko już Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Czerwień i czerń, od góry idąc, tworzą flagę ukraińskich nacjonalistów odpowiedzialnych za rzeź wołyńską, o której ostatnio głośno z powodu decyzji Prezydenta Ukrainy oraz ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym. Zaraz ją pewnie Prezydent Zełeński podpisze.
Dwa…
…te oto kolory pojawiły się w afiszu Snu srebrnego Salomei – spektaklu THM (listopad 2022), https://www.gazetapiastowska.pl/kultura/czerwone-i-czarne/, którym podkreślano podmiotowość Ukrainy podniesioną dramatem przez Juliusza Słowackiego.
To ładne, ale trzeba dla porządku zauważyć, że Julo życia na Ukrainie spędził lat dwadzieścia ledwie, a po dwuletnim pobycie w Warszawie na zawsze z ojczyzną się pożegnał.
Więź z nią podtrzymywały listy do/od mamy Salomei i przelewy, dzięki którym żył wygodnie i ciekawie podróżując sobie po świecie: Grecja, Egipt, Palestyna, Liban, Niemcy, Wielka Brytania i Francja, Szwajcaria, Włochy.
Nie czytałem…
…całego Słowackiego, oczywiście, ale bym ciekaw był przeczytać, gdyby życia starczyło, i wyczytać w pismach Jula podobne podnoszenie podmiotowości ludów Azji Mniejszej i Bliskiego Wschodu pod pantoflem Osmanów. Zauważył ją, czy nie zauważył? By wypadało.
Czy dość Julo wrażliwy był?
Czy nieco, jak wszyscy romantycy – pozował tylko?
O tym budzącym w niektórych trwogę zestawieniu czerwonego i czarnego w afiszu THM różnie więc myśleć można, kiedy koliszczyzna (Коліївщина) za narodowe powstanie bez mała została uznana i jest uważana.
Inne miejsce, przy którym zatrzymamy się w tej przechadzce po Legnicy, to budynek dawnej Dziesiątki przy obecnej ulicy Zofii Kossak.
Najpierw…
…z powodu wybudowanego tu za Niemca Matrhaheim – Schroniska dla panien i kobiet – ulicę nazywano, oczywiście – Marthastrasse. Po zainstalowaniu się komunistów w PRL ulicę nazwano imieniem cyngla PPR – Janka Krasickiego. Kiedy zaś Szkoła Nr 10 przyjęła
(z trudnościami) imię Zofii Kossak, to i ulicę przemianowano.
Ciekawe, czy teraz po wejściu do dawnego budynku Marthaheim i SP10 Stowarzyszenia Łemków oraz zespołu Pieśni i Tańca Kyczera ulica ponownie zmieni nazwę?
Ciekawe. Algorytm zmian jest prosty…
Ale głównie chodzi o tablicę, której treści zapewne zażyczyła sobie Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Takiej treści: Zakup budynku na siedzibę Łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Kyczera” wsparła finansowo Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej ze środków Republiki Fredralnej Niemiec.
To samo po niemiecku.
Logo Fundacji widzimy w związku z remontem sal Akademii Rycerskiej (LCK) rujnowanej latami przez Rosjan, ale też odcisnęło się na Wodewilu Liegnitz… .
Najważniejsze, że te teksty i po polsku, i po niemiecku mają w tle … czerwień i czerń.
Tak samo jak flaga ukraińskich nacjonalistów UPA/OUN.
I chociaż to i barwy Prawego Sektora, i nad Majdanem powiewały, z Wołyniem ‘43 kojarzą się nieodparcie i kojarzyć będą. Złowrogo. Strasznie.
Szkoły Nr 10 patronka, Zofia Kossak…
…o czym pisałem wspominając książkę Ku swoim https://www.gazetapiastowska.pl/kultura/o-powiesci-zofii-kossak-i-innych-sprawach/ – zadebiutowała książką Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919.
Też Wołyń. Także groza. Od krwi i ognia czerwono, od dymu czarno.
To, co tu wskazywane – niby dyskretne jest i niewielkie, nieznaczne i w oczy nierzucające się, jednak w Legnicy, gdzie oprócz środowiska łemkowskiego i ukraińskiego, niemało wciąż jest ludzi, którzy z Kresów przybyli, którzy na Kresach potracili bliskich, pamięć kultywują i niełatwo im zapewne spokojnie patrzeć na tę czerwień i czerń.
Adam Kowalczyk
